Voorwoord Burgemeester

We kunnen weer samen herdenken! Zeker nu!

In 2020 en 2021 was het door de COVID-regels niet mogelijk om samen te herdenken op 4 mei, gelukkig kan dat dit jaar weer wel. De vorige herdenkingen waren sober en ingetogen en via livestream te volgen. In 2022 reken ik erop dat we, zoals vanouds, weer samen zullen komen om stil te staan bij de slachtoffers van oorlog en geweld. Loopt u mee vanaf het Huis van Eemnes? Of bent u aanwezig bij het Vrijheidsmonument in het Plantsoen?

Ieder jaar staan we tijdens de Herdenking op 4 mei stil bij de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en van oorlogssituaties en vredesoperaties daarna. Die Herdenking is belangrijk, omdat het waardevol is om samen te herdenken en samen de verbinding op te zoeken. Het is ónze Herdenking.

Tijdens onze Herdenking staan we stil bij de grote groepen slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en alle conflicten nadien. Echter, het hoe en waarom van hun slachtofferschap kent overeenkomsten, maar ook verschillen. Joden, Roma en Sinti, dat moeten we nooit vergeten, werden vervolgd en vermoord, louter omwille van wie ze waren.

Veel van de leden van de krijgsmacht, het verzet, die we met evenveel verdriet herdenken, werden slachtoffer omdat ze vochten voor vrijheid en democratie. Of voor onafhankelijkheid in de eerste plaats. Veel burgers werden slachtoffer van oorlogsgeweld; bombardementen, willekeurige executies of kwamen om van de honger en ontberingen. Bij elke groep slachtoffers past een eigen verhaal. Maar gemeenschappelijk is en blijft de stilte. Een dierbaar en kwetsbaar moment van samenzijn, samen stil zijn, samen herdenken en samen nadenken. En de pijn delen die er is en zal blijven. Vanwege de vermoorde of omgekomen familie, vrienden, buren, dorpsgenoten en vanwege de onaanvaardbare aantasting van wat nooit, nooit mag worden aangetast: de waardigheid en de vrijheid van de mens, van iedere mens, van alle mensen. Die aantasting begon al lang voordat die zich uiteindelijk in oorlogsgeweld en deportaties manifesteerde. Daarom blijft herdenken ook nadenken, en een indringende oproep waakzaam te zijn. Altijd, ook nu. Zeker nu!

De indringende en gezamenlijke 2 minuten stilte die we, elke 4de mei ’s avonds om 20:00 uur precies weer in acht nemen, zal altijd blijven. Het diepe waarom van die stilte is een zeker anker. Een stilte die ons in staat stelt om te luisteren. In staat stelt om na te denken.

En ik weet zeker dat mijn gedachten – en ik vermoed die van velen met mij – dit jaar ook zullen uitgaan naar de slachtoffers van oorlogsgeweld in Marioepol, Odessa, Charkov, Kiev ... Net zoals mijn gedachten en gebeden in die 2 minuten in eerdere jaren ook uitgingen naar de (burger)slachtoffers die vielen in Aleppo, Kaboel, Sarajevo ....

Tussen 1946 en 2021 zijn zeker 10 miljoen burgers overleden als direct gevolg van een conflict tussen landen. En de nasleep van een oorlog kost vaak aan meer mensen het leven dan de oorlog zelf. Voornamelijk door hongersnood, ontberingen en ziekte. In 2020 waren er maar liefst 56 conflicten en oorlogen, waarbij minstens 1 staat betrokken was, het hoogste aantal sinds de Tweede Wereldoorlog. Herdenken, nadenken en waakzaam zijn is nodig, ook in Nederland, juist in een periode waarin ook in onze eigen samenleving polarisering en vervreemding op de loer liggen.

De Tweede Wereldoorlog wordt voor ons een steeds minder bekend en doorleefd deel van onze geschiedenis. Maar door het blijvend en indringend delen van de verhalen daarover, verhalen die we nooit mogen vergeten, krijgen ook nieuwe generaties de kans om zich in 4 en 5 mei te herkennen. Onze Herdenking is daarmee een uiting van de waarden die we na die Tweede Wereldoorlog steeds meer zijn gaan zien als universele waarden, belichaamd in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens uit 1948, die volgend jaar 75 jaar bestaat. Rechten die hun diepste grondslag uiteindelijk vinden in waardigheid, gelijkwaardigheid en de vrijheid van de menselijke persoon, van elke persoon. Waarden die elke dag, ergens op deze wereld, onder druk staan of met voeten worden getreden. Juist daarom herdenken we.

Herdenkt u met ons mee? U bent van harte welkom op 4 mei op het Plantsoen.

Roland van Benthem, Burgemeester van Eemnes

Roland van Benthem, speech Herdenking Eemnes